سورة الجمعة

يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ٱلْمَلِكِ ٱلْقُدُّوسِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ (1) هُوَ ٱلَّذِى بَعَثَ فِى ٱلْأُمِّيِّۦنَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا۟ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَٰلٍ مُّبِينٍ (2) وَءَاخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا۟ بِهِمْ ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ (3) ذَٰلِكَ فَضْلُ ٱللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلْفَضْلِ ٱلْعَظِيمِ (4) مَثَلُ ٱلَّذِينَ حُمِّلُوا۟ ٱلتَّوْرَىٰةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ ٱلْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًۢا ۚ بِئْسَ مَثَلُ ٱلْقَوْمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ۚ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ (5) قُلْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ هَادُوٓا۟ إِن زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَآءُ لِلَّهِ مِن دُونِ ٱلنَّاسِ فَتَمَنَّوُا۟ ٱلْمَوْتَ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ (6) وَلَا يَتَمَنَّوْنَهُۥٓ أَبَدًۢا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ (7) قُلْ إِنَّ ٱلْمَوْتَ ٱلَّذِى تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُۥ مُلَٰقِيكُمْ ۖ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَٰلِمِ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ (8) يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا نُودِىَ لِلصَّلَوٰةِ مِن يَوْمِ ٱلْجُمُعَةِ فَٱسْعَوْا۟ إِلَىٰ ذِكْرِ ٱللَّهِ وَذَرُوا۟ ٱلْبَيْعَ ۚ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ (9) فَإِذَا قُضِيَتِ ٱلصَّلَوٰةُ فَٱنتَشِرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ وَٱبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِ ٱللَّهِ وَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ كَثِيرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (10) وَإِذَا رَأَوْا۟ تِجَٰرَةً أَوْ لَهْوًا ٱنفَضُّوٓا۟ إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَآئِمًا ۚ قُلْ مَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌ مِّنَ ٱللَّهْوِ وَمِنَ ٱلتِّجَٰرَةِ ۚ وَٱللَّهُ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ (11)
آنچه در آسمان ها و آنچه در زمين است، خدا را [به پاک بودن از هر عيب و نقصي] مي ستايند، خدايي که فرمانرواي هستي و بي نهايت پاکيزه و تواناي شکست ناپذير و حکيم است. (1) اوست که در ميان مردم بي سواد، پيامبري از خودشان برانگيخت تا آيات او را بر آنان بخواند و آنان را [از آلودگي هاي فکري و روحي] پاکشان کند و به آنان کتاب و حکمت بياموزد، و آنان به يقين پيش از اين در گمراهي آشکاري بودند. (2) و [نيز پيامبر را] بر مردمي ديگر [از عرب و غير عرب] که هنوز به آنان نپيوسته اند [برانگيخت]. و او تواناي شکست ناپذير و حکيم است. (3) اين [برانگيختن به پيامبري و مسؤوليت عظيم تعليم و تربيت،] فضل خداست که آن را به هر کس بخواهد عطا مي کند، و خدا صاحب فضل بزرگ است. (4) وصف کساني که عمل کردن به تورات به آنان تکليف شده است، آن گاه به آن عمل نکردند، مانند درازگوشي است که کتاب هايي را [که هيچ آگاهي به محتويات آنها ندارد] حمل مي کند. چه بد است سرگذشت مردمي که آيات خدا را تکذيب کردند. و خدا مردم ستمکار را هدايت نمي کند. (5) بگو: اي يهوديان! اگر گمان مي کنيد که فقط شما دوستان خداييد نه مردم ديگر، پس آرزوي مرگ کنيد اگر راستگوييد [چون دوستان خدا براي رسيدن به لقاء او مشتاق مرگ هستند.] (6) ولي آنان به سبب گناهاني که مرتکب شده اند هرگز آروزي مرگ نمي کنند، و خدا به ستمکاران داناست. (7) بگو: بي ترديد مرگي را که از آن مي گريزيد با شما ديدار خواهد کرد، سپس به سوي داناي نهان و آشکار بازگردانده مي شويد، پس شما را به اعمالي که همواره انجام مي داديد، آگاه خواهد کرد. (8) اي مؤمنان! چون براي نماز روز جمعه ندا دهند، به سوي ذکر خدا بشتابيد، و خريد و فروش را رها کنيد. که اين [اقامه نماز جمعه و ترک خريد و فروش] براي شما بهتر است اگر [به پاداشش] معرفت و آگاهي داشتيد. (9) و چون نماز پايان گيرد، در زمين پراکنده شويد و از فضل و رزق خدا جويا شويد و خدا را بسيار ياد کنيد تا رستگار شويد. (10) و [برخي از مردم] چون تجارت يا مايه سرگرمي ببينند [از صف يک پارچه نماز] به سوي آن پراکنده شوند و تو را در حالي که [بر خطبه نماز] ايستاده اي، رها کنند. بگو: پاداش و ثوابي که نزد خداست از سرگرمي و تجارت بهتر است، و خدا بهترين روزي دهندگان است. (11)
هر چه در آسمانها و زمين است همه به تسبيح و ستايش خدا که پادشاهي منزّه و پاک و مقتدر و حکيم است مشغولند. (1) اوست خدايي که ميان عرب امّي (يعني قومي که خواندن و نوشتن نمي‌دانستند) پيغمبري بزرگوار از همان مردم برانگيخت که بر آنان آيات وحي خدا تلاوت مي‌کند و آنها را (از لوث جهل و اخلاق زشت) پاک مي‌سازد و شريعت و احکام کتاب سماوي و حکمت الهي مي‌آموزد و همانا پيش از اين همه در ورطه جهالت و گمراهي آشکار بودند. (2) و نيز قوم ديگري از آنان را (که به روايت از پيغمبر مراد عجمند) که هنوز به عرب (در اسلام) ملحق نشده‌اند هدايت فرمايد که او خداي مقتدر و همه کارش به حکمت و مصلحت است. (3) اين (رسالت و نزول قرآن) فضل و کرامت خداست که به هر که بخواهد مي‌دهد و خدا را فضل و رحمت نامنتهاست. (4) وصف حال آنان که علم تورات بر آنان نهاده شد (و بدان مکلف شدند) ولي آن را حمل نکردند (و خلاف آن عمل نمودند) در مثل به حماري ماند که بار کتابها بر پشت کشد (و از آن هيچ نفهمد و بهره نبرد) ، آري مثل قومي که حالشان اين است که آيات خدا را تکذيب کردند بسيار بد است و خدا هرگز ستمکاران را (به راه سعادت) رهبري نخواهد کرد. (5) بگو: اي جماعت يهود، اگر پنداريد که شما به حقيقت دوستداران خداييد نه مردم ديگر، پس تمنّاي مرگ کنيد اگر راست مي‌گوييد. (6) و حال آنکه در اثر آن کردار بد که به دست خود (براي آخرت خويش) پيش فرستاده‌اند ابدا آرزوي مرگ نخواهند کرد (بلکه از مرگ سخت ترسان و هراسانند) و خدا به (کردار) ستمکاران داناست. (7) بگو: عاقبت مرگي که از آن مي‌گريزيد شما را البته ملاقات خواهد کرد و پس از مرگ به سوي خدايي که داناي پيدا و پنهان است بازگردانيده مي‌شويد و او شما را به آنچه مي‌کرده‌ايد آگاه مي‌سازد. (8) اي کساني که ايمان آورده‌ايد، هر گاه (شما را) براي نماز روز جمعه بخوانند في الحال به ذکر خدا بشتابيد و کسب و تجارت رها کنيد که اين اگر بدانيد براي شما بهتر خواهد بود. (9) پس آن‌گاه که نماز پايان يافت (بعد از ظهر جمعه باز در پي کسب و کار خود رفته و) روي زمين منتشر شويد و از فضل و کرم خدا (روزي) طلبيد، و ياد خدا بسيار کنيد تا مگر رستگار و سعادتمند گرديد. (10) و اين مردم (سست ايمان) چون تجارتي يا لهو و بازيچه‌اي ببينند بدان شتابند و تو را در نماز تنها گذارند؛ بگو که آنچه نزد خداست (يعني ثواب آخرت و بهشت ابد) بسيار براي شما از لهو و لعب و تجارت (هاي دنيا) بهتر است و خدا بهترين روزي‌دهنده است. (در شأن نزول آيه جابر روايت کرد که قومي با رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم نماز جمعه مي‌خواندند، آواز طبل کاروان تجارت شنيدند، همه از پي تجارت و صداي لهو طبل رفتند جز هشت يا دوازده تن. رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: اگر اين عده هم مي‌رفتند عذاب خدا بر امت نازل مي‌شد) (11)
آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است همواره تسبيح خدا مي‌گويند، خداوندي که مالک و حاکم است و از هر عيب و نقصي مبرا، و عزيز و حکيم است! (1) و کسي است که در ميان جمعيت درس نخوانده رسولي از خودشان برانگيخت که آياتش را بر آنها مي‌خواند و آنها را تزکيه مي‌کند و به آنان کتاب (قرآن) و حکمت مي‌آموزد هر چند پيش از آن در گمراهي آشکاري بودند! (2) و (همچنين) رسول است بر گروه ديگري که هنوز به آنها ملحق نشده‌اند؛ و او عزيز و حکيم است! (3) اين فضل خداست که به هر کس بخواهد (و شايسته بداند) مي‌بخشد؛ و خداوند صاحب فضل عظيم است! (4) کساني که مکلف به تورات شدند ولي حق آن را ادا نکردند، مانند درازگوشي هستند که کتابهايي حمل مي‌کند، (آن را بر دوش مي‌کشد اما چيزي از آن نمي‌فهمد)! گروهي که آيات خدا را انکار کردند مثال بدي دارند، و خداوند قوم ستمگر را هدايت نمي‌کند! (5) بگو: «اي يهوديان! اگر گمان مي‌کنيد که (فقط) شما دوستان خدائيد نه ساير مردم، پس آرزوي مرگ کنيد اگر راست مي‌گوييد (تا به لقاي محبوبتان برسيد)!» (6) ولي آنان هرگز تمناي مرگ نمي‌کنند بخاطر اعمالي که از پيش فرستاده‌اند؛ و خداوند ظالمان را بخوبي مي‌شناسد! (7) بگو: «اين مرگي که از آن فرار مي‌کنيد سرانجام با شما ملاقات خواهد کرد؛ سپس به سوي کسي که داناي پنهان و آشکار است بازگردانده مي‌شويد؛ آنگاه شما را از آنچه انجام مي‌داديد خبر مي‌دهد!» (8) اي کساني که ايمان آورده‌ايد! هنگامي که براي نماز روز جمعه اذان گفته شود، به سوي ذکر خدا بشتابيد و خريد و فروش را رها کنيد که اين براي شما بهتر است اگر مي‌دانستيد! (9) و هنگامي که نماز پايان گرفت (شما آزاديد) در زمين پراکنده شويد و از فضل خدا بطلبيد، و خدا را بسيار ياد کنيد شايد رستگار شويد! (10) هنگامي که آنها تجارت يا سرگرمي و لهوي را ببينند پراکنده مي‌شوند و به سوي آن مي روند و تو را ايستاده به حال خود رها مي‌کنند؛ بگو: آنچه نزد خداست بهتر از لهو و تجارت است، و خداوند بهترين روزي‌دهندگان است. (11)
Whatever is in the heavens and on earth, doth declare the Praises and Glory of Allah,- the Sovereign, the Holy One, the Exalted in Might, the Wise. (1) It is He Who has sent amongst the Unlettered a messenger from among themselves, to rehearse to them His Signs, to sanctify them, and to instruct them in Scripture and Wisdom,- although they had been, before, in manifest error;- (2) As well as (to confer all these benefits upon) others of them, who have not already joined them: And He is exalted in Might, Wise. (3) Such is the Bounty of Allah, which He bestows on whom He will: and Allah is the Lord of the highest bounty. (4) The similitude of those who were charged with the (obligations of the) Mosaic Law, but who subsequently failed in those (obligations), is that of a donkey which carries huge tomes (but understands them not). Evil is the similitude of people who falsify the Signs of Allah: and Allah guides not people who do wrong. (5) Say: "O ye that stand on Judaism! If ye think that ye are friends to Allah, to the exclusion of (other) men, then express your desire for Death, if ye are truthful!" (6) But never will they express their desire (for Death), because of the (deeds) their hands have sent on before them! and Allah knows well those that do wrong! (7) Say: "The Death from which ye flee will truly overtake you: then will ye be sent back to the Knower of things secret and open: and He will tell you (the truth of) the things that ye did!" (8) O ye who believe! When the call is proclaimed to prayer on Friday (the Day of Assembly), hasten earnestly to the Remembrance of Allah, and leave off business (and traffic): That is best for you if ye but knew! (9) And when the Prayer is finished, then may ye disperse through the land, and seek of the Bounty of Allah: and celebrate the Praises of Allah often (and without stint): that ye may prosper. (10) But when they see some bargain or some amusement, they disperse headlong to it, and leave thee standing. Say: "The (blessing) from the Presence of Allah is better than any amusement or bargain! and Allah is the Best to provide (for all needs)." (11)